Oca 6, 2016 - Genel    No Comments

Digital Health Summit 2015 | EMBS Turkey

Bu yazımızda, IEEE Engineering in Medicine and Biology Society(EMBS) olarak organizasyon kısmında destek olarak katıldığımız, 17-18 Aralıkta İstanbul’da gerçekleşen Digital Health Summit(DHS) etkinliğindeki edinimlerimizi sizlerle paylaşacağız.

Türkiye’nin ilk ve tek Dijital Sağlık Zirvesi olan ve bu yıl 4.sü gerçekleşen zirvede, teknoloji ve yazılım firmaları, ilaç sektörü, sağlık kurumları, mobil operatörler, hasta örgütleri ve üniversiteler gibi farklı alanlardan katılımcılar yer aldı.

Peki, zirvede hangi konular konuşuldu?

  • Kişiselleştirilmiş Tıp ve Sağlıkta Genom Dönemi
  • Sağlık Çalışanları için Geliştirilen Sosyal Ağların Günümüzdeki Önemli Etkisi
  • Erişilebilirlik: Engelliler için Kullanıcı Dostu Dijital Platformlar Tasarlamak
  • Son Kullanıcılarının ve Hekimlerin Giyilebilir Sağlık Teknolojileri ile İlgili Algıları
  • Çoklu Kanalda Kapalı Döngü Pazarlama
  • Dijital Pazarlama: Toplum için mi, marka için mi?

konuları başta olmak üzere birçok önemli konunun konuşulduğu sağlık zirvesinin programını ve konu/konuşmacıları incelemek için: http://www.dhsturkey.com sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Ayrıca Sağlık Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Dr. Şuayip Birinci “e-Nabız” projesini aktarmak üzere zirvenin 2. günü katılım gösterip canlı demo gerçekleştirdi. Notlarımızı aktarmaya başlamadan önce bu zirvenin düzenlenmesinde emeği geçen herkese, DHSTurkey ekibi başta olmak üzere teşekkürlerimizi sunuyoruz.

 

Erişilebilirlik: Engelliler için Kullanıcı Dostu Dijital Platformlar Tasarlamak:

  • Teknolojiyi engelli kişilerin yaşam kalitesini arttırabilmek için nasıl kullanabiliriz, nelere dikkat etmeliyiz?
  • Engellilere kişisel bağımsızlık sağlamada önemli bir unsur olan teknolojiyi nasıl daha efektif kullanabiliriz?

sorularına yanıt bulduğumuz Doç. Dr. Kerem Rızvanoğlu(Galatasaray Üniversitesi İletişim Fak. Bilişim Anabilim Dalı Başkanı) tarafından gerçekleştirilen sunumda, Dünya üzerindeki engelli nüfusuna vurgu yapılarak bu noktada engelli kişilerin anti-teknoloji yanlısı olmadığı, teknolojiye gayet açık olup iyi bir şekilde teknolojiyi kullandıkları belirtildi.

1.3 milyar olan engelli nüfusunun(Aile ve arkadaş çevresiyle 2.2 milyar kişi) daha engelsiz bir yaşam elde edebilmesi için teknolojiyi daha iyi bir şekilde kullanması gerekmektedir.

DHSTurkey Erisilebilirlik

Peki, engelliler hangi konularda nelerde zorluk çekiyorlar ve hangi teknolojileri nasıl kullanıp nelerden şikâyetçiler, beklentileri neler?

Görme engelliler ile ilgili örnek vermek gerekirse, akıllı klavyeler, ses tanıma uygulamaları, ekran okuyucuları gibi görme engellilerin(kör ve renk körü) aktif olarak kullandıkları birçok uygulama mevcuttur.

Engelliler bu şekilde uygulamalara sahip olmalarına rağmen içerik sorunu yüzünden içeriklere ulaşmakta zorluk çekmektedirler. Türkiye’deki içeriklerin %90’ı sitenin renk körü kişilere uygun olan renklerde düzenlenmediği için, görme engelli kişiler için sitede kullanılan resimlerin betimlenmesinin yapılmadığı için vb. gibi gerekli düzenlemelerin yapılmadığından dolayı engelliler için erişilebilir içerik değiller. Bu yüzden engelli kişiler gerekli donanıma sahip olmasına rağmen içeriklerin büyük bir bölümüne erişememekte,  içerik sıkıntısı çekmektedirler.

Doç. Dr. Kerem Rızvanoğlu, güvenlik kodu(captcha) kullanılan sitelerde görme engelliler için sesli okuma özelliğinin de olması gerektiğini, bunun gözden kaçırılmaması, atlanılmaması gerektiğini vurguladı.

Dünyada yaklaşık 300 milyon insan renk körü, renk körü olanların ilk kez renkleri görmeye başladığı heyecan verici bir an ile ilgili olan Kerem Beyin sunumunda gördüğümüz videoyu sizlerle paylaşmak istiyorum.

https://www.youtube.com/watch?v=ea_xOqNvntA

Bu seans ile ilgili son olarak “Be My Eyes” uygulamasını tekrar dile getirmek istiyorum. Uygulama sayesinde görme engellilere destek olabilir, görme engellilerin görmek istedikleri nesneleri onlara tanımlayabiliyorsunuz. Bu kolay uygulama sayesinde görme engelli kişi, uygulamaya girerek online olarak yardım etmeyi bekleyen kişilerden hızlıca yardım alabiliyor.

https://vimeo.com/113872517


Genom çağında Sağlık Bilimleri bir daha asla eskisi gibi olmayacak !”

Digital Health Summit’te bu yıl kişiselleştirilmiş tıp ve sağlıkta genom dönemini oturumu Dr. Birep Aygün(genetik bilimci), SAP Türkiye adına Uğur Candan ve İntel Sağlık ve Yaşambilimleri adına sayın Afşar Akal’ın katılımıyla gerçekleştirildi.

Dr. Birep Aygün konuşmasında Sağlıkta genom sürecine dair önemli hususlara değindi. Konuşmanın özetini değerli Kıvılcım KAYABALI hocamızın yazısından ileteceğim ve sağlık sektörüne olan etkisi üzerine Tıp Fakültesi öğrencilerine yansımalarını ve Proteomik Derneği Başkanı ve Acıbadem Tıp Fakültesi öğretim üyesi, Sayın Prof. Dr. Aysel Özpınar’dan Proteomik kavramına ilişkin açıklayıcı bilgileri sizlerle paylaşacağım. Sağlık bilimlerinde dijital sağlığa dönük girişimleri ve Dijital Health Summit Turkey de en ilgi çekici başlıklardan olan Hasta Odaklı Global Mobil Sağlık Yaklaşımları ve Fırsatlar başlıklarını ilerleyen yazımlarımda paylaşmak dileğiyle…

DHSTurkey tıp ve sağlık

‘’Son on yıldır bilişim ve elektronik teknolojilerinde yaşanan baş döndürücü gelişmeler gündelik hayatımızı ve pek çok alışkanlığımızı değiştiriyor. Daha hızlı ve kapsamlı bilgisayarlar, elektronik işlemciler, optik okuyucular genetik biliminde de yeni bir dönemin başlamasına yol açtı.

2001 yılında bir insanın tüm genlerini haritalandırmayı amaçlayan İnsan Genom Projesi kapsamında ilk DNA atlası tamamlandığında bu işlem seneler sürmüş ve milyon dolarlara mal olmuştu. Bugün yeni nesil genetik platformlar, referans veri tabanları ve özel yazılımlar sayesinde uygun bütçelerle kısa süre içerisinde bireysel gen haritanıza sahip olmak mümkün.

Genomumuzda kim olduğumuz, nereden geldiğimiz, nasıl bir insan olacağımızla ilgili kodların yanı sıra zayıf yönlerimiz, yatkınlıklarımız hatta hangi hastalıklara yakalanacağımız ile ilgili bilgiler de var. Kişiye özgü sağlık yönetimi yani bireyselleştirilmiş tıp artık bilim kurgu değil bilimsel bir gerçek. Henüz gidilecek çok yol olsa da genetiğinize uygun ilaç seçimi, taşıdığınız mutasyonlara bağlı olarak kanserinizin tanımlanması, henüz anne karnında bir bebeğin kromozom taraması veya genlerinize uygun beslenme ve egzersiz planlaması dünyada rutin olarak kullanılan bazı uygulamalar.

Genom çağında Sağlık Bilimleri bir daha asla eskisi gibi olmayacak.

Bilim insanlarına hem hastanın, hem de hastalıkların biyolojisini anlamlandırma imkanı sağlayan genom teknolojileri aynı zamanda veri yönetimi, işletimi ve depolanması adına yeni bir “Big Data” konumuz var anlamına geliyor. Sağlık alanında bundan sonra klinik veriler genomik araştırma verileri ile birlikte anlam kazanacak. Tıbbî keşiflerimiz genomik data setlerini işleme ve anlamlandırma kabiliyetimiz ile şekillenecek. Cloud computing ve big data teknolojilerini genomik veriler için kullanma becerisi, paralel veri işleme ve pentabyte düzeyinde veri analizi kabiliyeti, özelleştirilmiş algoritmalar, genetik veri tabanları ve kişisel sağlık verilerinin dijitalizasyonu ile sağlıkta genom dönemi başlıyor.’’

Peki, modern bilimde sık sık duymaya başladığımız kavram, genomik-proteomik nedir ve uygulama alanları nelerdir?

Genomik, farklı türlere ait genomların tüm yapısal ve işlevsel yönlerini inceleyen bilim dalıdır. Genomik, kromozomların dizilenmesi tekniklerini uygulanarak, organizmaların genomlarını, yani bir organizmadaki genler bütününü inceleyen bir biyoteknoloji alt dalı da sayılabilir.

Genomiğin başlıca amaçlarından biri, canlılardaki DNA dizisinin tamamının belirlenebilmesidir. İnsan genomunun (kromozomlarda yapılanmış üç milyar baz çiftinin, DNA bütününün) yapısını, bileşimini ve evrimini inceler ve DNA’da biyolojik bir anlamı olabilecek birimleri (genler, çevrilmeyen transkripsiyon birimleri, mikro RNA’lar, düzenleme üniteleri, transkripsiyon faktörleri olan promotörler, CNG alfa ve beta kanalları vs.) tanımlamaya çalışır.

Genomik bazı alt dalları şu şekildedir:

*Transkriptom (transkripsiyonda, translasyonda ve düzenlemelerinde rol alan tüm molekülleri inceler)

*Proteom (bir hücre ya da canlının üretebileceği tüm molekülleri araştırır)

*İşlevsel genomik (tüm genlerin işlevlerini inceler)

*Kıyaslamalı genomik (genomların evrimsel kıyaslamasını yapar)

*Biyoinformatik (verilerin bir araya getirilmesi, depolanması ve yönetilmesini sağlar)

Bu bilim, 20. yüzyılın sonunda insan genomunun ilk haritasının yayınlanmasıyla önem kazanmıştır. Günümüzde genom araştırmalarının tıp ve tarımda önemli rolleri bulunmaktadır.

Genom teknolojisi ve Sağlıkta uygulama alanları giderek yaygınlaşmaktadır. Moleküler teşhis sistemlerinin kullanıldığı tüm alanlarda, kullanıcılara kaliteli ve pratik çözümler sunmak fikriyle yola çıkan firmalarında sayısı artmaktadır. Biyoteknolojik alandaki hızlı gelişmelere paralel olarak; Moleküler Genetik (İnsan Genetiği, Hızlı Prenatal Tanı, Farmakogenetik, Moleküler Onkoloji/Hematoloji, Moleküler Patoloji), Moleküler Mikrobiyoloji, Adli Tıp, İmmünoloji alanlarındaki ürünleri ve hizmet verilen sektör ağıda hızlı bir gelişim göstermektedir.

PROTEOMİK:

PROTEin ve genOM sözcüklerinin birleştirilmesi ile oluşturulan “PROTEOM”; bir organizma ya da dokunun genomu tarafından ifade edilen proteinlere verilen isimdir. Proteomik olarak tanımlanan “proteom analizi” ise; proteinlerin yapısal özelliklerinin belirlenmesini, işlevlerinin aydınlatılmasını kapsayan teknolojileri ile birlikte inanılmaz hızda ilerleyen bir bilim alanıdır. Hastalıkların teşhisi ve tedavisi konusunda genomik çalışmalardan beklenen sonuç tam anlamı ile elde edilemediği için özellikle son 20 yıldır bilim insanları genlerin kodladığı proteinlerin yapısını ortaya koyarak hastalıkların teşhis ve tedavisinde kullanılabilecek proteom analiz yöntemlerini geliştirmeye devam etmektedir.

Türkiye’de de proteomik alanında çalışmalar yapan merkezler her geçen gün artmaktadır. Proteomik alanında çalışan gençleri motive etmek, araştırmacıları bir araya toplamak, bilgi ve teknoloji paylaşımlarını arttırmak amacıyla, ülkemizde Proteomik Derneği 2011 yılında Acıbadem Üniversitesi’nin liderliğinde kurulmuştur. Aynı yıl içerisinde derneğimiz, European Proteome Association (EuPA)’ya üye olmuş ve Dünya Proteomik Derneği (HUPO) yönetim kurulu ve çalışma grupları seviyesinde temsil edilmeye başlanmıştır.’’(Prof.Dr. Aysel Özpınar/ Proteomik Derneği Başkanı)

Oturumun en can alıcı noktası gerek tanı gerekse de ilaç kullanımı açısından “one-size-fits-all” döneminin sona eriyor oluşunun ilan edilmesiydi. Kişiye özgü sağlık yönetimleri ve personalized medicine kavramının önemi günden güne arttırmaktadır. Bu konuda gen bilim çalışmalarının biyoinformatik teknolojilerin kaçınılmaz önemli olduğu görülmektedir ve sağlık bilimi öğrencileri içinde önemli bir dönem başlamaktadır. Kişisel markerlara dayalı, hasta odaklı bu dönemde teknoloji ve tıp birlikteliği bu teknolojileri yakından takip etmeye, daha öğrencilik yıllarımızdan itibaren aktif olarak projelerde yer almaya bağlıdır. Sağlık bilimleri ve mühendislik bilimlerinin entegrasyonun bu süreçte değerli unsur olduğunun bilincinde olmak ve azimle çalışmaya devam etmek yeni dönemi ve insanlığın sağlıkta genom döneminde yapabileceklerinin belirleyicisi olacaktır.

 

LEN STARNES

Kendisi ilaç sektöründeki şirketlerde dijital pazarlama ile ilgili global ve bölgesel pozisyonlarda deneyim kazandıktan sonra, 2011 yılından bu yana, dijital sağlık hizmetleri konusunda danışmanlık vermektedir.

DHSTurkey sosyal ağlar

Sağlık Çalışanları için Geliştirilen Sosyal Ağların Günümüzdeki Önemli Etkisi

Sosyal ağlar dünya nüfusunun büyük çoğunun günlük yaşamına girmiş, profesyonel meslek grupları bu ağlardan türetilmiş platformlarla bu akımdan nasibini almıştır. Len Starnes’in de konuşmasında bahsettiği profesyonel sosyal ağlar da sağlık çalışanları için oluşturulmuş olanlarıdır. Bunun ilk örneklerinden biri Sermo adında Amerika’da sadece doktorların üyesi olabildiği bir ağdır. Sadece doktorların kullanımına sunulması ve kullanıcı bilgilerinin kontrol edilmesi kullanıcıların kaynağı güvenilir kabul edebilmeleri için alınan önlemlerdir. Günümüzde Amerika’da, Avrupa’da ve Uzak Doğu’da benzer ağların sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Türkiye’de ise en geniş kapsamlı olanı Doktorsitesi adında, hasta doktor arasında teledanışmanlık platformu da sunan bir sitedir.

Bu tür ağların sağlık sektörlerine çeşitli katkıları olmuştur. Örneğin, ilaç şirketi kampanyaları tıp mesleği mensuplarına bu ortamlardan ulaştırılmıştır. Burda sağlanan sağlık uzmanları arasında dijital ortamda kurulmuş olan iletişim ağı tanı konusunda ikinci görüşe başvurma konusunda büyük destek sağlamıştır. Bunun sektöre olumlu geri dönüşü sağlık sonuçlarının iyileştirilmesi ve hizmet maliyetlerinin düşürülmesi şeklinde olmuştur. Bir başka katkısı da pandemik tehditlere en hızlı şekilde cevap vermeye olanak sağlamasıdır. Bu bağlamda bu ağlar sayesinde World Health Organization(WHO) gibi politik ve merkezi görülen kaynaklar daha geniş bir bilgi kaynağı ağı haline dönüşmüş, tepki mekanizmalarının oluşmasına esneklik ve hız sağlamıştır.

Çok verimli geçen bu 2 günü ardından, bu güzel sağlık zirvesine katkı sağlayan herkese DHSTurkey ekibi başta olmak üzere tekrar teşekkür ediyoruz.  DHSTurkey 2016 de görüşmek üzere!

Saygılarımızla …

Andre Çakıcı, Cansu Ünal, Zafer Çiğdem

 

*Sağlık ve mühendislik gibi iki önemli sektörü bir araya getiren, IEEE EMBS Türkiye olarak Mart Ayında düzenleyeceğimiz 2 gün sürecek olan Türkiye Sağlık Konferansı hakkında detaylı bilgi için bizi facebook ve twitter hesaplarımızdan takip edebilirsiniz.

https://twitter.com/ieeeturkeyembs

https://www.facebook.com/IEEETurkeyEMBS/

 

Share Button

Got anything to say? Go ahead and leave a comment!